Toin Pijnenburg

Een 2.0 overheid is veel kleiner maar wel beter

Toin Pijnenburg - Saturday 08 October 2011 - 12:37 - 208 x read
Gisteren nam ik deel aan een Social Media debat tijdens Achterhoek Connect.
De forumleden kregen diverse vragen te beantwoorden en een daarvan was:
"Wat denk je met behulp van social media te bereiken".

Mijn antwoord: Ik hoop dat social media een bijdrage levert aan het verkleinen van de overheid en het helpt de overheid te ontschotten. Tijdens het debat was geen tijd om er diep op in te gaan. In de zaal zaten echter wel ambtenaren en bestuurders die naderhand nog wel wilden weten wat ik daar mee bedoel.

Hier een samenvatting van een leuke discussie op de vrijdagmiddag.

Ik word aangesproken door een collega met de vraag: "Hoeveel ambtenaren zouden er bij jullie dan uit kunnen?" Mijn antwoord; "Ongeveer de helft van wat er bij jullie uit kan."
Ik leg uit dat we allereerst moeten stoppen met het denken in verschillende overheden als ze precies het zelfde doen. Gemeente is in mijn beleving een geografische beperking die we in het democratisch bestel wel kunnen laten functioneren maar daaronder hoeft helemaal geen organisatie te hangen die dezelfde geografische beperking heeft.
80% van de dienstverlening door een gemeente geleverd is voor allemaal identiek . Ik weet zeker dat de politiek zich daadwerkelijk niet bezighoud met deze dienstverlening. Hiervan is immers het merendeel helemaal bepaald door een hogere overheid. Denk bijvoorbeeld aan paspoorten en rijbewijzen.

De plaatselijke politiek wil zich volgens mij met andere dingen bezighouden. (Iets meer met de daadwerkelijke inrichting van haar grondgebied/leefomgeving.)

Het stelsel van basisgegevens is in Nederland al zo goed dat we ook uniform deze diensten als gemeenten kunnen leveren. Nu nog de stap maken om dat vanuit een standaard methode of proces te gaan doen.
We denken na over Regionale UitvoeringsDiensten rondom de omgevingsvergunning. Mijn motto: Denk nog even iets harder na en doe het gewoon eens opnieuw.

We hebben een grote verzameling aan prima personeel maar dat bestand krimpt.
We hebben een grote verzameling aan prima gebouwen waar we ook ander dingen mee kunnen doen.
We hebben prima technieken waarmee we communiceren en samenwerken. Denk de overheid als een sociaal netwerk.
Als we het "overheidswiel" opnieuw uitvinden dan moet het mogelijk zijn om met veel veel minder middelen dit te realiseren.

Natuurlijk is er dan nog het punt of het daarmee beter wordt.
Stel je voor dat je overal waar je bent bij een gemeentelijk servicepunt terrecht kunt met je aanvragen of vragen. Waarom kan ik anno 2011 mijn rijbewijs alleen in mijn eigen gemeente aanvragen. We staan immers allang in een landelijk database. Dus hoppa weg met dat soort onzin. Parkeer vergunning, paspoort kapvergunning noem maar op. Het is ondertussen allemaal digitaal beschikbaar dus daar zouden klanten van kunnen profiteren.

Ik kan nog wel even door kunnen gaan. Toch lijkt het er nog niet echt op dat we dit soort dingen in Nederland gewoon gaan doen.

Ik daag de lezer uit om mij DE onoverkoombare beperking te noemen waarom we dit niet kunnen doen.


Comments

johnvan den Enden
johnvan den Enden -  (2011-10-08 15:52)
Hallo Toine,
Wat mogelijk in de weg zit is het eigen belang. Ten tijde van bezuiniging/crisis/dreiging zijn mensen geneigd om er alles aan te doen om te behouden wat ze nu hebben. In extreme mate mondt dat uit in IKKE en de rest kan stikke!
Door de stap te maken naar het gezamelijke ontstaat er een andere beweging. Zeker als je een gezamelijk doel met elkaar gaat krijgen. (en daar komt bij dat social media, verkleining van de overheid, ontschotting geen doelen zijn, maar middelen om ergens te komen!) Dus wat is nu ons gezamelijke doel?!
Dat is m.i. een belangrijk punt.

Verder heb je te maken met onduidelijkheid en onbekendheid van de te verwachten materie.
In het algemeen genomen zijn Westerlingen (en dus ook ambtenaren) sterk gericht op concrete, feitelijke, stapsgewijze, overzichtelijke zaken alvorens in beweging te komen.
Laats hoorde ik iemand zeggen dat "Weten wat er op je afkomt beter is dan tasten in het duister!" Mijn inschatting is dat o.a. ambtenaren er niet van houden om in het duister te tasten.
Dus moet je allereerst zoveel verstand van zaken hebben dat ze je vertrouwen. En vervolgens moet je ze aan de hand meenemen en al stappen uitleggen wat je doet.

Ik hoor graag of je hier iets mee kunt.
Als je verder hulp nodig hebt dan hoor ik het wel.
John van den Enden (Trainer/coach in o.a. verandertrajecten)
Ronald van den Hoff
Ronald van den Hoff -  (2011-10-08 17:50)
Eigenbelang en dommigheid zijn zaken die de grotere veranderingen in de weg staan.
Peter Drucker zei al eens over organisaties "they no longer fit reality"....Het trieste is dus volgens Drucker dat er in traditionele organisaties best wel goede mensen werken, de processen kloppen en in het algemeen de dienstverlening ook wel, alleen het syteem waartoe die organisaties behoren is niet meer van deze tijd. Zolang we dat niet inzien en blijven kaasschaven, zelfs op nationaal niveau gaan we er niet komen....

Hallo Ronald,

Wat me opvalt is dat je, Drucker aanhalend, praat over organisaties en systemen die niet meer van deze tijd zijn. Het luistert erg nauw, en ik wil je niet verkeerd begrijpen echter:
Door het zo te benoemen komt het bij mij over dat je nog waarde hecht aan die organisaties en systemen. (Je verzet ertegen erkent mogelijk juist nog de kracht/macht ervan!)
Organisaties en systemen komen voort uit de samenwerking tussen MENSEN.
Het zijn gewoon mensen. die als ze doorkrijgen dat zij de bepalende factor zijn, in staat zijn om de organisatie en de systemen ter plekke te veranderen.
Wat mij betreft is de 'ingang' dicht bij huis: de mens zelf en het feit dat we sociale wezens zijn.
Daar ongeveer ligt mogelijk de sleutel tot verandering.

John van den Enden John van den Enden  (2011-10-08 19:36)
@John: mooi gezegd en het is exact hoe ik er ook insta.
Ronald van den Hoff Ronald van den Hoff  (2011-10-09 08:53)
Thierry Farla
Thierry Farla -  (2011-10-09 09:35)
Ik ben ervan overtuigd dat we meer met minder kunnen doen, door het samenbrengen van standaard diensten die niet regionaal gebonden zijn.
Ik ben een van die mensen die bij een woningcorporatie werkt en die zich regelmatig verbaast over de stroperigheid van onze sector en aanverwante 'non-profit'-sectoren. Sinds het lezen van Society 3.0 voel ik mij gesteund om met volle overtuiging tegen collega's, netwerkpartners en klanten te zeggen dat onze menieren van werken ouderwets en kostbaar zijn. Ook al valt het niet altijd mee om in een dergelijke omgeving te werken, is het wel de plek om het verschil te maken. Mijn doel is om mijn omgeving te laten zien dat mijn manier van denken en werken (gelijkwaardigheid, potentieel van klanten, collega's en netwerkpartners benutten) het werk leuker, makkelijker, sneller en goedkoper maakt dan de traditionele manieren van werken (veel schrijven, herschrijven en dat nog eens over doen en maar wachten op het initiatief van andere partijen - politiek..).
Het Nieuwe Werken is niet zozeer een laptop en een open kantoor, maar vooral een mindset dat iedereen mag bijdragen en daarin uitgedaagd mag worden.
Ik beweeg mij in twee parallelle werelden en probeer die twee bij elkaar te brengen, met behulp van social media, mijn contacten bij Seats2meet, de Open Coffees en Plein360. Mijn werk is hierdoor een stuk leuker en uitdagender geworden.
Thierry Farla
Ronald van den Hoff
Ronald van den Hoff -  (2011-10-09 10:07)
@Thierry: wat een prachtige reactie!
Toin Pijnenburg
Toin Pijnenburg -  (2011-10-09 10:40)
De beperkingen zitten dus duidelijk alleen in eigenbelang en organisatorische ballast vanuit het verleden.
Geen onneembare hindernissen. *Niet makkelijk maar niet onmogelijk*

De overheid heeft een paar stevige uitdagingen.
1 Een enorme bezuiniging
2 Een kennislek door een uittocht van medewerkers obv pensioengerechtigde leeftijd.

Momenteel zie ik om mij heen nog steeds marginale aanpassingen aan de overheidsorganisaties.
Neem bijvoorbeeld de discussies rondom de provincies. Angst slaat toe en de plannen gaan weer de kast in.

In mijn idee blijven de bestuurslagen in nederland ongewijzigd. Laat dat gewoon maar bij het oude. Het werkt immers al heel lang en stabiel. Maar dat is de bestuurlijke component!
De ambtelijke organisatie daaronder zou radicaal anders opgezet kunnen worden.

Maak een soort van franchise opzet voor de uitvoering van overheidsdienstverlening aan klanten.
Vast omlijnde formules voor standaard overheidsdienstverlening.
Mijn vergelijk: Als McDonalds over de hele planeet Hamburgers op 1 manier weet te verkopen waarom moeten wij in Nederland dan de overheidsdienstverlening op 450 verschillende manieren uit laten voeren.
We besteeden in Nederland gigantische bedragen aan het verbeteringen van de overheidsdienstverlening. Volgens mij gaat dat allemaal niet werken als er niet gewoon 1 heldere visie wordt neergelegd. Maak een scherp onderschep in standaard dienstverlening en de zaken waarover op lokaal niveau een politieke keuze in kan worden gemaakt.

Voor de standaard dienstverlening bestaat er dan slechts een formule die lokaal moet worden uitgevoerd.

Voor de politieke besluitvorming bestaan er beleidsteams die vanuit hun vakgebied kunnen adviseren.

De huidige technische middelen zijn mi ruim voldoende voor handen om een en ander lichtvoetig te organiseren.
Vraag blijft hoe een dergelijk idee op een hoger plan te tillen is.

Comment on this article

Subscribe via email

Follow the comments of this article by email: